"אין מקום לפוליטיקה בשכונה": אמנות ציבורית בשכונת קו תפר בירושלים — בין הפוליטי לחברתי

"אין מקום לפוליטיקה בשכונה": אמנות ציבורית בשכונת קו תפר בירושלים — בין הפוליטי לחברתי

20.00
  • תיאור

תיאור מוצר

"אין מקום לפוליטיקה בשכונה": אמנות ציבורית בשכונת קו תפר בירושלים – בין הפוליטי לחברתי
מירב אהרון גוטמן

מאמר זה מתעד ומנתח את המפגש בין חברי המינהל הקהילתי בשכונת מוסררה בירושלים לבין חברי "מוסללה", קבוצת אמנים שפעלה במרחב הציבורי של השכונה בשנים 2009–2015. תחילתו של המפגש בין שתי קבוצות אלו בשיתוף פעולה ואחריתו במאבק שהסתיים בסילוק קבוצת האמנים מן השכונה. בניגוד לידע שנצבר בתחום לימודי הערים, שלפיו קבוצות אמנים הפועלים במרחב הציבורי הם סוכני שינוי המכונה "התחדשות עירונית", מחברת מאמר זה נדרשת לבאר פעולה שכשלה. שני מושגים מעבודתה של חנה ארנדט סייעו בידיה לנתח כישלון זה: הפוליטי/חברתי, והפעולה בתחום הציבורי. הפעולה הפוליטית בין רבים עניינה התערבות בריבוי החברתי. השלכות הפעולה הפוליטית נתונות לפרשנות ציבורית ולכן הן עלולות להפר את הסדר החברתי הקיים. הפעולה החברתית, לעומת זאת, עניינה הסדרה: היא פועלת בתוך שפה חברתית נתונה ומטרתה לנרמל ולהבטיח את המצב החברתי הקיים. אחת הטענות המרכזיות במאמר היא שהאמנים ביקשו להיות בו בזמן "חברתיים" ו"פוליטיים", אך התעלמו מן האיום החברתי הנובע מתוך הפעולה הפוליטית. באמצעות פעולה פוליטית הם ביקשו לייצר "דיאלוג" ו"נקודות מפגש" (בלשונם) עם הפלסטיני המתגורר מעבר לקו התפר, במוסררה המזרחית, ולפתוח את הריבוי המרחבי לכדי פעולה. ואולם בה בעת הם ביקשו לפעול פעולה זו כפעולה "חברתית" ו"קהילתית", המבוססת על קואליציה עם תושביה היהודים הוותיקים של השכונה. אנשי המינהל הקהילתי בשכונה התנגדו נחרצות לערעור הסדר הקיים ולעיסוק בשאלת הריבוי בהקשר הפלסטיני-מקומי. "חשבנו שיעשו אמנות, לא פוליטיקה", טענו אנשי המינהל ובכך ביטאו את הדיאלקטיקה בין החברתי לפוליטי, שארנדט מצביעה עליה, ואת תחושת הרמייה והאיום שיצרה דיאלקטיקה זו בקרב נציגי התושבים הוותיקים. מרגע שנסדק האמון ולא נותר עוד מקום לא לסליחה ולא להבטחה – הומר כוחה של הפעולה באלימות.

Public Art in a Seam-Line Neighborhood in Jerusalem: Between the Political and the Social
Meirav Aharon-Gutman

This article documents and analyzes an encounter between members of the community administration of the Jerusalem neighborhood of Musrara and members of Muslala, a group of artists active in the neighborhood’s public space. The encounter between these two groups began with cooperation, turned into a struggle, and culminated in uncompromising action to remove the artists from the neighborhood. Contrary to the cumulative knowledge in the field of Urban Studies – in which groups of artists operating in the public space are seen as agents of change and “urban renewal” – the events described in this article require us to make sense of this failed effort.
In analyzing the outcome of the group’s activity, I make use of two concepts from the work of Hannah Arendt: the distinction between the political and the social, and the concept of activity in the public realm. The chief concern of public political activity is intervention in social diversity, and its implications are subject to public interpretation and may therefore be understood as violating the existing social order. Social activity, on the other hand, is concerned with normalization, and it operates within a given social language to normalize and ensure the social status quo. I argue that the group of artists operating in Musrara sought to be simultaneously “political” and “social”: through political activity, they sought to create what they termed a “dialogue” and a “point of meeting” with the Palestinians of east Musrara and to recreate local spatial diversity. At the same time, they sought to carry out this activity in a “social” and “community” manner (to use their terminology) through a coalition with long-time Jewish residents of the neighborhood. The group of artists disregarded the social threat stemming from its political activity and from the Musrara Community Administration’s vehement objection to its challenge to the existing order and its engagement with the subject of diversity in the local Palestinian context. “We thought they were going to engage in art, not politics,” community administration members argued, giving expression to the dialectic between the social and the political highlighted by Arendt. And so, every effort by the artists to be at once both social and political resulted in a sense of deception and threat among the representatives of the long-time residents.

"لا مكان للسياسة في الحارة": فنون جماهيرية في حي على خط التماس في القدس – ما بين السياسي والاجتماعي
ميراب أهرون غوتمان

تقوم المقالة الحالية بتوثيق وتحليل نقطة لقاء جمعت بين أعضاء المديرية الجماهيرية في حي المصرارة في القدس مع أعضاء جمعية "مسلاله" (Muslala)، التي تتشكّل من مجموعة فنانين تعمل في الحيّز العام للحي. تمثّلت نقطة انطلاق هذا اللقاء/التماس بين المجموعتين في التعاون، ولكن سرعان ما تدهورت العلاقات إلى حدّ العمل بصورة حازمة وإصرار كبير لإخراج مجموعة الفنانين من الحي. خلافًا للمعلومات المتراكمة في حقل دراسات المدن، التي تفيد بأن مجموعات الفنانين التي تنشط في الحيّز العام يعتبرون وكلاء للتغيير ويطلق عليه تعبير "التجدّد المديني"، فإن الأحداث الموثّقة في المقالة الحالية تستدعينا إلى تفسير نشاط باء بالفشل. لقد استعنت بتعبيرين لحنة أرندت بغية تحليل مآلات هذا النشاط: الفعل السياسي/الاجتماعي، والعمل في المجال العام. يسعى الفعل السياسي بين جموع الأشخاص إلى التدخّل في التنوّع الاجتماعي. وتخضع آثار الفعل السياسي لتأويلات الجمهور ومن شأنها أن تنتهك النظام الاجتماعي القائم. أما الفعل الاجتماعي، في مقابل ذلك، فإنه يسعى إلى التسوية، إذ إنه يستند إلى لغة اجتماعية قائمة ويهدف إلى تطبيع وتأمين الوضع الاجتماعي القائم. يدّعي الكاتب أنَّ مجموعة الفنانين سعت إلى أن تنشط على المستويين "الاجتماعي" و"السياسي" في الآن معًا: إذ سعت عبر نشاطها السياسي إلى استحداث "حوار" و"نقطة لقاء"، وفق اصطلاحها، مع الفلسطيني المقيم في الطرف الشرقي لحي المصرارة. سعى أعضاء المجموعة إلى إعادة فتح التنوّع الحيّزي من جديد إلى حدّ إمكان الفعل عليه. وسعوا، في ذات الوقت، إلى تشكيل فعلهم هذا بوصفه فعلاً "اجتماعيًا" و"اجتماعيًا محليًا" (وفق اصطلاحاتهم) يرتكز إلى تحالفهم مع سكّان الحي اليهود المقيمين فيه منذ زمن بعيد. تجاهلت مجموعة الفنانين التهديد الاجتماعي الصادر عن نشاطهم السياسي. اعترضت المديرية الجماهيرية في حي المصرارة بصورة صارمة على السعي نحو زعزعة النظام القائم والتعامل مع مسألة التنوّع في السياق الفلسطيني المحلّي. "اعتقدنا أنهم سينشطون في حقل الفنون لا في السياسة"، كما جاء على لسان أعضاء المديرية، وبهذا فقد عبّروا عمليًا عن الجدلية التي تشير إليها أرندت بين الاجتماعي والسياسي. إنَّ جميع محاولات أعضاء مجموعة الفنانين لتقديم أنفسهم أن كمجموعة اجتماعية وسياسية في ذات الوقت قد أفضت إلى إثارة مشاعر من الخديعة والتهديد بين ممثلي سكّان الحي اليهود المقيمين فيه منذ زمن بعيد. ومنذ أن غابت فيها الثقة ولم يبق هنالك أي مجال للمسامحة ولا للائتمان – استُبدلت قوة الفعل بالعنف.

+ תקציר

"אין מקום לפוליטיקה בשכונה": אמנות ציבורית בשכונת קו תפר בירושלים – בין הפוליטי לחברתי
מירב אהרון גוטמן

מאמר זה מתעד ומנתח את המפגש בין חברי המינהל הקהילתי בשכונת מוסררה בירושלים לבין חברי "מוסללה", קבוצת אמנים שפעלה במרחב הציבורי של השכונה בשנים 2009–2015. תחילתו של המפגש בין שתי קבוצות אלו בשיתוף פעולה ואחריתו במאבק שהסתיים בסילוק קבוצת האמנים מן השכונה. בניגוד לידע שנצבר בתחום לימודי הערים, שלפיו קבוצות אמנים הפועלים במרחב הציבורי הם סוכני שינוי המכונה "התחדשות עירונית", מחברת מאמר זה נדרשת לבאר פעולה שכשלה. שני מושגים מעבודתה של חנה ארנדט סייעו בידיה לנתח כישלון זה: הפוליטי/חברתי, והפעולה בתחום הציבורי. הפעולה הפוליטית בין רבים עניינה התערבות בריבוי החברתי. השלכות הפעולה הפוליטית נתונות לפרשנות ציבורית ולכן הן עלולות להפר את הסדר החברתי הקיים. הפעולה החברתית, לעומת זאת, עניינה הסדרה: היא פועלת בתוך שפה חברתית נתונה ומטרתה לנרמל ולהבטיח את המצב החברתי הקיים. אחת הטענות המרכזיות במאמר היא שהאמנים ביקשו להיות בו בזמן "חברתיים" ו"פוליטיים", אך התעלמו מן האיום החברתי הנובע מתוך הפעולה הפוליטית. באמצעות פעולה פוליטית הם ביקשו לייצר "דיאלוג" ו"נקודות מפגש" (בלשונם) עם הפלסטיני המתגורר מעבר לקו התפר, במוסררה המזרחית, ולפתוח את הריבוי המרחבי לכדי פעולה. ואולם בה בעת הם ביקשו לפעול פעולה זו כפעולה "חברתית" ו"קהילתית", המבוססת על קואליציה עם תושביה היהודים הוותיקים של השכונה. אנשי המינהל הקהילתי בשכונה התנגדו נחרצות לערעור הסדר הקיים ולעיסוק בשאלת הריבוי בהקשר הפלסטיני-מקומי. "חשבנו שיעשו אמנות, לא פוליטיקה", טענו אנשי המינהל ובכך ביטאו את הדיאלקטיקה בין החברתי לפוליטי, שארנדט מצביעה עליה, ואת תחושת הרמייה והאיום שיצרה דיאלקטיקה זו בקרב נציגי התושבים הוותיקים. מרגע שנסדק האמון ולא נותר עוד מקום לא לסליחה ולא להבטחה – הומר כוחה של הפעולה באלימות.

+ English

Public Art in a Seam-Line Neighborhood in Jerusalem: Between the Political and the Social
Meirav Aharon-Gutman

This article documents and analyzes an encounter between members of the community administration of the Jerusalem neighborhood of Musrara and members of Muslala, a group of artists active in the neighborhood’s public space. The encounter between these two groups began with cooperation, turned into a struggle, and culminated in uncompromising action to remove the artists from the neighborhood. Contrary to the cumulative knowledge in the field of Urban Studies – in which groups of artists operating in the public space are seen as agents of change and “urban renewal” – the events described in this article require us to make sense of this failed effort.
In analyzing the outcome of the group’s activity, I make use of two concepts from the work of Hannah Arendt: the distinction between the political and the social, and the concept of activity in the public realm. The chief concern of public political activity is intervention in social diversity, and its implications are subject to public interpretation and may therefore be understood as violating the existing social order. Social activity, on the other hand, is concerned with normalization, and it operates within a given social language to normalize and ensure the social status quo. I argue that the group of artists operating in Musrara sought to be simultaneously “political” and “social”: through political activity, they sought to create what they termed a “dialogue” and a “point of meeting” with the Palestinians of east Musrara and to recreate local spatial diversity. At the same time, they sought to carry out this activity in a “social” and “community” manner (to use their terminology) through a coalition with long-time Jewish residents of the neighborhood. The group of artists disregarded the social threat stemming from its political activity and from the Musrara Community Administration’s vehement objection to its challenge to the existing order and its engagement with the subject of diversity in the local Palestinian context. “We thought they were going to engage in art, not politics,” community administration members argued, giving expression to the dialectic between the social and the political highlighted by Arendt. And so, every effort by the artists to be at once both social and political resulted in a sense of deception and threat among the representatives of the long-time residents.

+ Arabic

"لا مكان للسياسة في الحارة": فنون جماهيرية في حي على خط التماس في القدس – ما بين السياسي والاجتماعي
ميراب أهرون غوتمان

تقوم المقالة الحالية بتوثيق وتحليل نقطة لقاء جمعت بين أعضاء المديرية الجماهيرية في حي المصرارة في القدس مع أعضاء جمعية "مسلاله" (Muslala)، التي تتشكّل من مجموعة فنانين تعمل في الحيّز العام للحي. تمثّلت نقطة انطلاق هذا اللقاء/التماس بين المجموعتين في التعاون، ولكن سرعان ما تدهورت العلاقات إلى حدّ العمل بصورة حازمة وإصرار كبير لإخراج مجموعة الفنانين من الحي. خلافًا للمعلومات المتراكمة في حقل دراسات المدن، التي تفيد بأن مجموعات الفنانين التي تنشط في الحيّز العام يعتبرون وكلاء للتغيير ويطلق عليه تعبير "التجدّد المديني"، فإن الأحداث الموثّقة في المقالة الحالية تستدعينا إلى تفسير نشاط باء بالفشل. لقد استعنت بتعبيرين لحنة أرندت بغية تحليل مآلات هذا النشاط: الفعل السياسي/الاجتماعي، والعمل في المجال العام. يسعى الفعل السياسي بين جموع الأشخاص إلى التدخّل في التنوّع الاجتماعي. وتخضع آثار الفعل السياسي لتأويلات الجمهور ومن شأنها أن تنتهك النظام الاجتماعي القائم. أما الفعل الاجتماعي، في مقابل ذلك، فإنه يسعى إلى التسوية، إذ إنه يستند إلى لغة اجتماعية قائمة ويهدف إلى تطبيع وتأمين الوضع الاجتماعي القائم. يدّعي الكاتب أنَّ مجموعة الفنانين سعت إلى أن تنشط على المستويين "الاجتماعي" و"السياسي" في الآن معًا: إذ سعت عبر نشاطها السياسي إلى استحداث "حوار" و"نقطة لقاء"، وفق اصطلاحها، مع الفلسطيني المقيم في الطرف الشرقي لحي المصرارة. سعى أعضاء المجموعة إلى إعادة فتح التنوّع الحيّزي من جديد إلى حدّ إمكان الفعل عليه. وسعوا، في ذات الوقت، إلى تشكيل فعلهم هذا بوصفه فعلاً "اجتماعيًا" و"اجتماعيًا محليًا" (وفق اصطلاحاتهم) يرتكز إلى تحالفهم مع سكّان الحي اليهود المقيمين فيه منذ زمن بعيد. تجاهلت مجموعة الفنانين التهديد الاجتماعي الصادر عن نشاطهم السياسي. اعترضت المديرية الجماهيرية في حي المصرارة بصورة صارمة على السعي نحو زعزعة النظام القائم والتعامل مع مسألة التنوّع في السياق الفلسطيني المحلّي. "اعتقدنا أنهم سينشطون في حقل الفنون لا في السياسة"، كما جاء على لسان أعضاء المديرية، وبهذا فقد عبّروا عمليًا عن الجدلية التي تشير إليها أرندت بين الاجتماعي والسياسي. إنَّ جميع محاولات أعضاء مجموعة الفنانين لتقديم أنفسهم أن كمجموعة اجتماعية وسياسية في ذات الوقت قد أفضت إلى إثارة مشاعر من الخديعة والتهديد بين ممثلي سكّان الحي اليهود المقيمين فيه منذ زمن بعيد. ومنذ أن غابت فيها الثقة ولم يبق هنالك أي مجال للمسامحة ولا للائتمان – استُبدلت قوة الفعل بالعنف.

נגישות
סגור סרגל נגישות