גישה חופשית
הרברט מרקוזה: על זהות יהודית, על השואה ועל מדינת ישראל

הרברט מרקוזה: על זהות יהודית, על השואה ועל מדינת ישראל

גישה חופשית הורדה
  • תיאור

תיאור מוצר

הרברט מרקוזה: על זהות יהודית, על השואה ועל מדינת ישראל /
צבי טאובר

המאמר מתמקד בסקירת ההשקפות והעמדות של הרברט מרקוזה באשר לזהות יהודית, ההיסטוריה היהודית (בעיקר השואה) ומדינת ישראל.
מרקוזה, אשר במחקריו ובהגותו לא עסק ב"שאלת היהודים" אלא באופן שולי למדי, מעולם לא התכחש למוצאו היהודי, אבל בד בבד גם לא ראה בעובדה אובייקטיבית זו נימוק בלעדי או מכריע לקביעת עמדותיו בנושאים שונים – גם לא בנושאי ההיסטוריה העולמית הנוגעים במיוחד ליהודים. מבחינה כללית, פוזיטיבית, הוא שאף לכינון "ממלכת החירות" המרקסית או לפחות שאף להבין באורח מדעי מדוע במהלך ההיסטוריה המודרנית נכשלה שוב ושוב מהפכה אותנטית לשחרור האדם. ואולם, דאגתו המידית העיקרית, האינטלקטואלית והחברתית-מדינית, הייתה נתונה למאבק נגד הופעתו המחודשת של ממשל אימים דכאני ובכלל זה למאבק נגד הישנותו האפשרית של רצח עם.
מרקוזה תמך בקיום מדינת ישראל ובזכותה להגן על עצמה. נימוקו לכך היה, בעיקרו של דבר, שואת יהודי אירופה, כלומר הרעיון שמדינת ישראל אמורה לשמש מקום מפלט ומקלט ליהודים מפני רדיפות ודיכוי. אבל, יחס עקרוני זה לא מנע ממנו לבקר באופן נמרץ את המדיניות הישראלית מאז מלחמת ששת הימים ואילך. ביקורתו זו כוונה הן כלפי היות ישראל בעיניו סרבנית שלום, והן כלפי יחסה לערבים הפלסטינים – אזרחי ישראל ותושבי השטחים הכבושים. הוא טען כי מצבם של הפלסטינים הוא "מבחינה כלכלית וחברתית, מצב נחות של אזרחים מדרגה שניה", וכי המדיניות הישראלית בעניין זה מגלה "נטיות גזעניות ולאומניות". המדיניות של ממשלות ישראל ותוצאותיה האפשריות של מדיניות זו, נראו בעיניו האיום הרציני ביותר על המשך קיומה של המדינה היהודית.

Herbert Marcuse: On Jewish Identity, the Holocaust, and Israel /
Zvi Tauber

Three themes of Marcuse’s approach, views, and attitudes concerning Judaism, Jewish history, and the State of Israel are studied.

Marcuse, whose research and philosophy addressed the “Jewish question” only incidentally, never denied his Jewish origins. At the same time, he never used this objective fact as an exclusive or decisive argument to affect his views on various issues, not even world-historical matters of particular relevance to the Jews. In general, Marcuse endeavored to constitute the Marxian Realm of Freedom, or at least strove to fathom why, throughout modern history, an authentic revolution for human liberation of man has failed repeatedly. Nevertheless, his major and immediate intellectual and sociopolitical concern was the struggle against the reemergence of an oppressive reign of terror—including the possible recurrence of a genocide.

Marcuse supported the existence of Israel and its right to defend itself. His objective rationale was, ultimately, the Holocaust of European Jewry; that is, the perception of the State of Israel as a refuge and a shelter for the Jews against persecution and repression. But this position did not prevent him from strongly criticizing Israeli policy after the Six-Day War and the treatment of the Palestinians in Israel and the occupied territories as inferior, which he viewed as an expression of “racist and nationalistic tendencies.” He regarded the policy of Israeli governments and its possible consequences as the greatest threat to the continued existence of the Jewish state.

هربرت ماركوزه: حول الهوية اليهودية، والمحرقة ودولة إسرائيل /
تسفي تاوبر

يركّز هذا المقال على عرض وجهات نظر ومواقف هربرت ماركوزه بخصوص الهوية اليهودية، والتّاريخ اليهودي (وبخاصة المحرقة) ودولة إسرائيل.

لم يتناول ماركوزه في أبحاثه وفكره "القضية اليهودية" إلّا بشكل هامشي جدًا، على الرغم من حقيقة أنه لم يُخف بتاتًا أصوله اليهودية، ولكنّه في نفس الوقت لم يرَ في هذه الحقيقة الموضوعية مسوِّغًا أو تعليلاً حصريًا أو حاسمًا لتحديد موقفه من قضايا مختلفة – ولا حتى في قضايا التاريخ العالمي التي تتعلّق باليهود على وجه التحديد. من الناحية العامة والإيجابية، فقد طمح في تكوين "مملكة الحرية" الماركسية، أو على الأقل كان لديه طموح أن يفهم بشكلٍ علمي لماذا فشلت على مرّ التاريخ الحديث الثورةُ الحقيقية المرّة تلو الأخرى في تحرير الإنسان. إلا أنَّ هاجسه المباشر والرئيس، الفكري والاجتماعي-السياسي، كان منصبًّا على الصراع ضدّ ظهور نظام الرُّعب القمعي من جديد بما في ذلك النّضال ضدّ تكرار إمكانية حدوث الإبادة الجماعية.

دعم ماركوزه قيام دولة إسرائيل وحقّها في الدفاع عن نفسها. وكان تبريرُه لذلك محرقة يهود أوروبا تحديدًا، أي فكرة أن تكون دولة إسرائيل مكانًا للجوء والملاذ الآمن لليهود من الاضطهاد والقهر. إلا أنَّ هذا الموقف المبدئي لم يمنعه من نقد السياسة الإسرائيلية بشكل لاذع منذ حرب حزيران 1967 وما بعدها. وقد كان نقده موجَّهًا تجاه كون إسرائيل من وجهة نظره رافضة للسَّلام، وكذلك تجاه موقفها من العرب الفلسطينيّين مواطني إسرائيل وسكان المناطق المحتلَّة. وقد ادَّعى أنَّ حالة الفلسطينيّين "متدنّية من الناحية الاقتصادية والاجتماعية وأنهم يعتبرون مواطنين من الدرجة الثانية"، وأنَّ السياسةَ الإسرائيلية تُبدي "ميولاً ونزعة عنصرية وقومية". وقد اعتبر أنّ سياسات حكومات إسرائيل ونتائجها المحتملة هي أخطر تهديد على استمرار وجود الدولة اليهودية.

+ תקציר

הרברט מרקוזה: על זהות יהודית, על השואה ועל מדינת ישראל /
צבי טאובר

המאמר מתמקד בסקירת ההשקפות והעמדות של הרברט מרקוזה באשר לזהות יהודית, ההיסטוריה היהודית (בעיקר השואה) ומדינת ישראל.
מרקוזה, אשר במחקריו ובהגותו לא עסק ב"שאלת היהודים" אלא באופן שולי למדי, מעולם לא התכחש למוצאו היהודי, אבל בד בבד גם לא ראה בעובדה אובייקטיבית זו נימוק בלעדי או מכריע לקביעת עמדותיו בנושאים שונים – גם לא בנושאי ההיסטוריה העולמית הנוגעים במיוחד ליהודים. מבחינה כללית, פוזיטיבית, הוא שאף לכינון "ממלכת החירות" המרקסית או לפחות שאף להבין באורח מדעי מדוע במהלך ההיסטוריה המודרנית נכשלה שוב ושוב מהפכה אותנטית לשחרור האדם. ואולם, דאגתו המידית העיקרית, האינטלקטואלית והחברתית-מדינית, הייתה נתונה למאבק נגד הופעתו המחודשת של ממשל אימים דכאני ובכלל זה למאבק נגד הישנותו האפשרית של רצח עם.
מרקוזה תמך בקיום מדינת ישראל ובזכותה להגן על עצמה. נימוקו לכך היה, בעיקרו של דבר, שואת יהודי אירופה, כלומר הרעיון שמדינת ישראל אמורה לשמש מקום מפלט ומקלט ליהודים מפני רדיפות ודיכוי. אבל, יחס עקרוני זה לא מנע ממנו לבקר באופן נמרץ את המדיניות הישראלית מאז מלחמת ששת הימים ואילך. ביקורתו זו כוונה הן כלפי היות ישראל בעיניו סרבנית שלום, והן כלפי יחסה לערבים הפלסטינים – אזרחי ישראל ותושבי השטחים הכבושים. הוא טען כי מצבם של הפלסטינים הוא "מבחינה כלכלית וחברתית, מצב נחות של אזרחים מדרגה שניה", וכי המדיניות הישראלית בעניין זה מגלה "נטיות גזעניות ולאומניות". המדיניות של ממשלות ישראל ותוצאותיה האפשריות של מדיניות זו, נראו בעיניו האיום הרציני ביותר על המשך קיומה של המדינה היהודית.

+ English

Herbert Marcuse: On Jewish Identity, the Holocaust, and Israel /
Zvi Tauber

Three themes of Marcuse’s approach, views, and attitudes concerning Judaism, Jewish history, and the State of Israel are studied.

Marcuse, whose research and philosophy addressed the “Jewish question” only incidentally, never denied his Jewish origins. At the same time, he never used this objective fact as an exclusive or decisive argument to affect his views on various issues, not even world-historical matters of particular relevance to the Jews. In general, Marcuse endeavored to constitute the Marxian Realm of Freedom, or at least strove to fathom why, throughout modern history, an authentic revolution for human liberation of man has failed repeatedly. Nevertheless, his major and immediate intellectual and sociopolitical concern was the struggle against the reemergence of an oppressive reign of terror—including the possible recurrence of a genocide.

Marcuse supported the existence of Israel and its right to defend itself. His objective rationale was, ultimately, the Holocaust of European Jewry; that is, the perception of the State of Israel as a refuge and a shelter for the Jews against persecution and repression. But this position did not prevent him from strongly criticizing Israeli policy after the Six-Day War and the treatment of the Palestinians in Israel and the occupied territories as inferior, which he viewed as an expression of “racist and nationalistic tendencies.” He regarded the policy of Israeli governments and its possible consequences as the greatest threat to the continued existence of the Jewish state.

+ Arabic

هربرت ماركوزه: حول الهوية اليهودية، والمحرقة ودولة إسرائيل /
تسفي تاوبر

يركّز هذا المقال على عرض وجهات نظر ومواقف هربرت ماركوزه بخصوص الهوية اليهودية، والتّاريخ اليهودي (وبخاصة المحرقة) ودولة إسرائيل.

لم يتناول ماركوزه في أبحاثه وفكره "القضية اليهودية" إلّا بشكل هامشي جدًا، على الرغم من حقيقة أنه لم يُخف بتاتًا أصوله اليهودية، ولكنّه في نفس الوقت لم يرَ في هذه الحقيقة الموضوعية مسوِّغًا أو تعليلاً حصريًا أو حاسمًا لتحديد موقفه من قضايا مختلفة – ولا حتى في قضايا التاريخ العالمي التي تتعلّق باليهود على وجه التحديد. من الناحية العامة والإيجابية، فقد طمح في تكوين "مملكة الحرية" الماركسية، أو على الأقل كان لديه طموح أن يفهم بشكلٍ علمي لماذا فشلت على مرّ التاريخ الحديث الثورةُ الحقيقية المرّة تلو الأخرى في تحرير الإنسان. إلا أنَّ هاجسه المباشر والرئيس، الفكري والاجتماعي-السياسي، كان منصبًّا على الصراع ضدّ ظهور نظام الرُّعب القمعي من جديد بما في ذلك النّضال ضدّ تكرار إمكانية حدوث الإبادة الجماعية.

دعم ماركوزه قيام دولة إسرائيل وحقّها في الدفاع عن نفسها. وكان تبريرُه لذلك محرقة يهود أوروبا تحديدًا، أي فكرة أن تكون دولة إسرائيل مكانًا للجوء والملاذ الآمن لليهود من الاضطهاد والقهر. إلا أنَّ هذا الموقف المبدئي لم يمنعه من نقد السياسة الإسرائيلية بشكل لاذع منذ حرب حزيران 1967 وما بعدها. وقد كان نقده موجَّهًا تجاه كون إسرائيل من وجهة نظره رافضة للسَّلام، وكذلك تجاه موقفها من العرب الفلسطينيّين مواطني إسرائيل وسكان المناطق المحتلَّة. وقد ادَّعى أنَّ حالة الفلسطينيّين "متدنّية من الناحية الاقتصادية والاجتماعية وأنهم يعتبرون مواطنين من الدرجة الثانية"، وأنَّ السياسةَ الإسرائيلية تُبدي "ميولاً ونزعة عنصرية وقومية". وقد اعتبر أنّ سياسات حكومات إسرائيل ونتائجها المحتملة هي أخطر تهديد على استمرار وجود الدولة اليهودية.

קטגוריה:
נגישות
סגור סרגל נגישות