והפעם, ברגש: עיצובה של עבודת הקורבנות בין ספרות חז"ל לשיח הדתי–לאומי

והפעם, ברגש: עיצובה של עבודת הקורבנות בין ספרות חז"ל לשיח הדתי–לאומי

גישה חופשית הורדה
  • תיאור

תיאור מוצר

והפעם, ברגש: עיצובה של עבודת הקורבנות בין ספרות חז"ל לשיח הדתי-לאומי
מירה בלברג

במקרא ובספרות חז"ל הקרבת קורבנות מן החי ומן הצומח מוצגת כדרך המרכזית של עבודת האל, כפי שהיה מקובל ברחבי העולם העתיק כולו. שינויים דתיים, פוליטיים ותרבותיים שהתרחשו מאז סוף המאה הראשונה לספירה גרמו לכך שפרקטיקה זו כמעט חלפה מן העולם, והוחלפה – כך על פי התפיסה הרווחת – בפרקטיקות דתיות הנחשבות "מודרניות" ומעודנות יותר, כגון תפילה ולימוד. יחד עם זה, הדומיננטיות של הקורבנות בתורה ובהלכה, המובנות על ידי חוגים אורתודוקסיים כנצחיות במהותן, מעמתת אורתודוקסים מודרניים עם חוסר ההלימה הבולט בין המסורת הטקסטואלית, המדגישה את חשיבות הקורבנות, ובין ערכים ורגישויות האופייניים לעידן הנוכחי, המסתייגים מרעיון הקורבנות. המאמר מתמקד בשיח עכשווי בנושא הקורבנות המתרחש באתרי שאלות ותשובות באינטרנט המיועדים לציבור הדתי-לאומי בישראל. המחברת מתארת כיצד מבקשים רבנים ובעלי סמכות אחרים להתמודד עם חוסר הלימה זה. טענתה המרכזית היא שהרבנים המשיבים לשואלים, המעלים קשיים והסתייגויות בנוגע לקורבנות, מבקשים להעניק לפרקטיקה זו תכנים חדשים, חושיים ורגשיים, המדגישים את הסובייקט ואת חוויותיו, ולייצר מחדש את הקורבנות בדמיון הדתי כפנטזיה של ודאות דתית מושלמת. בכך מבצעים המשיבים מהלך הפוך במהותו מן המהלך הפרשני שביצעו חז"ל בנוגע לקורבנות לפני כ-1,700 שנה.

Once More, with Feeling: Sacrificial Worship – between Rabbinic Literature and Contemporary National-Religious Discourse
Mira Balberg

In the Hebrew Bible and in rabbinic literature, animal and vegetable sacrifices are presented as the quintessential mode of religious worship, as was the case throughout the ancient world. Religious, political, and cultural changes starting at the end of the first century CE led to the effective demise of this practice and to the emergence of a common perception that sacrifices had been superseded by more “modern” and refined religious practices such as prayer and Torah study. Nevertheless, sacrificial practices and language dominate the Bible and halakhah – which are taken by Orthodox Jewish circles to be eternal and unchanging – forcing Orthodox individuals today to confront the incongruity between their binding textual tradition and contemporary values and sensibilities. The article focuses on current sacrifice-related discursive practices in question-and-answer Internet websites aimed at National-Religious communities in Israel, and it presents the ways in which rabbis and other authoritative figures attempt to tackle this incongruity. My main argument is that the rabbis who respond to the sacrifice-related difficulties and qualms of inquirers attempt to give this practice new sensory, sensual, and emotional meanings that emphasize the worshiper’s subjective experience and try to reconstruct sacrifices as a fantasy of unencumbered spiritual certainty. In so doing, these rabbis are pursuing an interpretive direction that is diametrically opposed to the direction developed by the creators of rabbinic literature approximately 1,700 years ago.

حان دور المشاعر: تشكيل طقس تقديم القرابين ما بين الأدب الرَّابيني اليهودي وبين الخطاب الديني-القومي
ميرا بلبيرغ

يبدو أن تقديم القرابين من الحيوان والنبات، كما يفصح العهد القديم والأدب الرَّابيني اليهودي، اعتبر المنهاج الأساس للتقرّب من الله وعبادته، كما ساد في جميع أرجاء العالم القديم. أفضت التحوّلات الدينية والسياسية والثقافية، التي طرأت منذ نهاية القرن الأول للميلاد، إلى اندثار هذا المنهاج بتاتًا بالتقريب، واستُبدل – وفق الرأي السائد – بمناهج دينية تعتبر "حداثوية" ولطيفة، مثل الصلاة والدراسة. إلاّ أن هيمنة القرابين على التوراة والأحكام الشرعية، التي يُنظر إليها في التيارات الأرثوذكسية اليهودية بوصفها أبدية بجوهرها، تضع المنتمين إلى التيار الأرثوذكسي في العصر الحديث أمام معضلة غياب الانسجام الواضح بين التراث الكتابي، الذي يؤكّد على أهمية القرابين، وبين القيم والحساسيات المهيمنة على عصرنا الحالي التي تتحفّظ من فكرة القرابين. تتمحور المقالة حول الخطاب المعاصر بشأن القرابين المثار على صفحات بعض مواقع الإنترنت التي يطلق عليها تعبير "أسئلة وأجوبة" الموجّهة إلى جمهور التيار الديني-القومي في إسرائيل. تتوقّف الكاتبة عند التساؤل كيف يتعامل رجال الدين وآخرون يتمتّعون بسلطة دينية مع غياب الانسجام هذا. أما الادعاء الرئيس للكاتبة فيتلخّص في أن رجال الدين، من خلال تجاوبهم مع تساؤلات جمهور السائلين، الذين يعبّرون عن صعوباتهم من قبول طقس تقديم القرابين وتحفّظاتهم عليه، يسعون إلى إدخال مضامين جديدة عليه. تؤكّد هذه المضامين الجديدة، الحسّية والعاطفية، على أهمية الشخص وتجاربه الذاتية، وبهذا تحاول هذه الفئة من رجال الدين استحداث القرابين في المخيلة الدينية بوصفها فنتازيا تقوم على يقين ديني تام. نلاحظ من هنا أن هؤلاء المجيبين يعتمدون مسيرة معاكسة بماهيتها لتلك المسيرة التأويلية التي اعتمدها حكماء الأدب الرَّابيني اليهودي بخصوص القرابين قبل نحو 1,700 سنة.

+ תקציר

והפעם, ברגש: עיצובה של עבודת הקורבנות בין ספרות חז"ל לשיח הדתי-לאומי
מירה בלברג

במקרא ובספרות חז"ל הקרבת קורבנות מן החי ומן הצומח מוצגת כדרך המרכזית של עבודת האל, כפי שהיה מקובל ברחבי העולם העתיק כולו. שינויים דתיים, פוליטיים ותרבותיים שהתרחשו מאז סוף המאה הראשונה לספירה גרמו לכך שפרקטיקה זו כמעט חלפה מן העולם, והוחלפה – כך על פי התפיסה הרווחת – בפרקטיקות דתיות הנחשבות "מודרניות" ומעודנות יותר, כגון תפילה ולימוד. יחד עם זה, הדומיננטיות של הקורבנות בתורה ובהלכה, המובנות על ידי חוגים אורתודוקסיים כנצחיות במהותן, מעמתת אורתודוקסים מודרניים עם חוסר ההלימה הבולט בין המסורת הטקסטואלית, המדגישה את חשיבות הקורבנות, ובין ערכים ורגישויות האופייניים לעידן הנוכחי, המסתייגים מרעיון הקורבנות. המאמר מתמקד בשיח עכשווי בנושא הקורבנות המתרחש באתרי שאלות ותשובות באינטרנט המיועדים לציבור הדתי-לאומי בישראל. המחברת מתארת כיצד מבקשים רבנים ובעלי סמכות אחרים להתמודד עם חוסר הלימה זה. טענתה המרכזית היא שהרבנים המשיבים לשואלים, המעלים קשיים והסתייגויות בנוגע לקורבנות, מבקשים להעניק לפרקטיקה זו תכנים חדשים, חושיים ורגשיים, המדגישים את הסובייקט ואת חוויותיו, ולייצר מחדש את הקורבנות בדמיון הדתי כפנטזיה של ודאות דתית מושלמת. בכך מבצעים המשיבים מהלך הפוך במהותו מן המהלך הפרשני שביצעו חז"ל בנוגע לקורבנות לפני כ-1,700 שנה.

+ English

Once More, with Feeling: Sacrificial Worship – between Rabbinic Literature and Contemporary National-Religious Discourse
Mira Balberg

In the Hebrew Bible and in rabbinic literature, animal and vegetable sacrifices are presented as the quintessential mode of religious worship, as was the case throughout the ancient world. Religious, political, and cultural changes starting at the end of the first century CE led to the effective demise of this practice and to the emergence of a common perception that sacrifices had been superseded by more “modern” and refined religious practices such as prayer and Torah study. Nevertheless, sacrificial practices and language dominate the Bible and halakhah – which are taken by Orthodox Jewish circles to be eternal and unchanging – forcing Orthodox individuals today to confront the incongruity between their binding textual tradition and contemporary values and sensibilities. The article focuses on current sacrifice-related discursive practices in question-and-answer Internet websites aimed at National-Religious communities in Israel, and it presents the ways in which rabbis and other authoritative figures attempt to tackle this incongruity. My main argument is that the rabbis who respond to the sacrifice-related difficulties and qualms of inquirers attempt to give this practice new sensory, sensual, and emotional meanings that emphasize the worshiper’s subjective experience and try to reconstruct sacrifices as a fantasy of unencumbered spiritual certainty. In so doing, these rabbis are pursuing an interpretive direction that is diametrically opposed to the direction developed by the creators of rabbinic literature approximately 1,700 years ago.

+ Arabic

حان دور المشاعر: تشكيل طقس تقديم القرابين ما بين الأدب الرَّابيني اليهودي وبين الخطاب الديني-القومي
ميرا بلبيرغ

يبدو أن تقديم القرابين من الحيوان والنبات، كما يفصح العهد القديم والأدب الرَّابيني اليهودي، اعتبر المنهاج الأساس للتقرّب من الله وعبادته، كما ساد في جميع أرجاء العالم القديم. أفضت التحوّلات الدينية والسياسية والثقافية، التي طرأت منذ نهاية القرن الأول للميلاد، إلى اندثار هذا المنهاج بتاتًا بالتقريب، واستُبدل – وفق الرأي السائد – بمناهج دينية تعتبر "حداثوية" ولطيفة، مثل الصلاة والدراسة. إلاّ أن هيمنة القرابين على التوراة والأحكام الشرعية، التي يُنظر إليها في التيارات الأرثوذكسية اليهودية بوصفها أبدية بجوهرها، تضع المنتمين إلى التيار الأرثوذكسي في العصر الحديث أمام معضلة غياب الانسجام الواضح بين التراث الكتابي، الذي يؤكّد على أهمية القرابين، وبين القيم والحساسيات المهيمنة على عصرنا الحالي التي تتحفّظ من فكرة القرابين. تتمحور المقالة حول الخطاب المعاصر بشأن القرابين المثار على صفحات بعض مواقع الإنترنت التي يطلق عليها تعبير "أسئلة وأجوبة" الموجّهة إلى جمهور التيار الديني-القومي في إسرائيل. تتوقّف الكاتبة عند التساؤل كيف يتعامل رجال الدين وآخرون يتمتّعون بسلطة دينية مع غياب الانسجام هذا. أما الادعاء الرئيس للكاتبة فيتلخّص في أن رجال الدين، من خلال تجاوبهم مع تساؤلات جمهور السائلين، الذين يعبّرون عن صعوباتهم من قبول طقس تقديم القرابين وتحفّظاتهم عليه، يسعون إلى إدخال مضامين جديدة عليه. تؤكّد هذه المضامين الجديدة، الحسّية والعاطفية، على أهمية الشخص وتجاربه الذاتية، وبهذا تحاول هذه الفئة من رجال الدين استحداث القرابين في المخيلة الدينية بوصفها فنتازيا تقوم على يقين ديني تام. نلاحظ من هنا أن هؤلاء المجيبين يعتمدون مسيرة معاكسة بماهيتها لتلك المسيرة التأويلية التي اعتمدها حكماء الأدب الرَّابيني اليهودي بخصوص القرابين قبل نحو 1,700 سنة.

נגישות
סגור סרגל נגישות