גישה חופשית
"יש אבנים עם לב אדם": על מונומנטים, מודרניזם ושימור בכותל המערבי

"יש אבנים עם לב אדם": על מונומנטים, מודרניזם ושימור בכותל המערבי

גישה חופשית הורדה
  • תיאור

תיאור מוצר

"יש אבנים עם לב אדם": על מונומנטים, מודרניזם ושימור בכותל המערבי /
אלונה נצן-שיפטן

עוד בטרם הסתיימה מלחמת ששת הימים שלחה ישראל דחפורים להרוס את שכונת המוגרבים הסמוכה לכותל המערבי. לאחר מכן התבקשו אדריכלים לרפא את הפצע האורבני שנפער בעקבות ההרס. מאמר זה טוען כי הצעותיהם לשינויים מרחביים באתר לא רק ניסו לשקם את המרקם האורבני שבין הרובע היהודי להר הבית, אלא חשפו בהכרח את הכותל עצמו לפרשנויות חדשות ומחודשות. המאמר בוחן את האופן שבו גופים שונים דנו במשמעותו של הכותל במסגרת התחומים הדיסציפלינריים של שימור היסטורי, אדריכלות ועיצוב אורבני. הוא שואל כיצד גופים אלה, באמצעות טיפולם במרחב ובצורה האורבנית, נתנו ביטוי לחזונות מתחרים של פרויקט הממלכתיות הישראלי.
הדיון מתמקד בשתי תקופות – שנות השבעים, שבהן תוכניתו השנויה במחלוקת של האדריכל משה ספדי לכיכר הכותל המערבי אושרה על ידי המדינה אך לא יצאה לפועל, ושנות התשעים המאוחרות, שבהן נפתחו לציבור מנהרות הכותל ומרכז דוידסון, מצפון לאזור התפילה ומדרום לו. ניתוח של התוכניות האדריכליות הרלוונטיות, האתרים הבנויים והמחלוקות שעוררה בנייתם חושף תמורה משמעותית בין שתי התקופות. בכל תקופה ניסו גופים שונים – נציגי הזרמים האורתודוקסיים הציוניים, מוסדות ארכיאולוגיים, רשויות המדינה ורשויות מקומיות – לשוות לכותל ערכים שונים. הואיל והביטוי המרחבי של ערכים אלה מייצג עמדות פוליטיות, התמורה שחלה בין שתי התקופות גם חושפת את התפקידים המשתנים שניתנו לכותל בתחרות על עיקרי היסוד במיזם הממלכתיות הישראלי.

Stones with a Human Heart: On Monuments, Modernism and Preservation at the Western Wall / Alona Nitzan-Shiftan

Before the Six Day War (1967) was over, Israeli officials had already bulldozed the Mughrabi Quarter adjunct to the Western Wall. Architects were then asked to heal the urban rupture caused by the destruction.  This paper argerm  ues that their proposals for spatial changes of the site did not only try to reconstruct the urban fabric between the Jewish Quarter and Temple Mount, but forcefully exposed the Wall itself to new and renewed interpretations.  The paper examines how different parties negotiate the meaning of the Wall through the disciplinary domains of historic preservation, architecture and urban design.  It asks, how did they articulate competing visions for Israel’s nation-building project (mamlachtiyut, or literally, kingdomism) in their negotiation of space and urban form?

The discussion focuses on two periods — the 1970s, when architect Moshe Safdie’s controversial plan for the Western Wall Plaza was approved by the state but never built; and the late 1990s, when the Western Wall Tunnels and the Davidson Center were opened to the public, north and south of the praying plaza. An analysis of the related architectural plans, built sites, and the controversies they provoked reveals a dramatic shift between the two periods.  In each period, different parties — representatives of Zionist orthodoxies, archeological institutions, state and municipal authorities — tried to imbue the Wall with different values.  Since the spatial articulation of these values stands for political positions, the shift between the two periods also unravels the changing roles given to the Wall in the competition over the tenets of Israel's mamlachtiyut project.

"هنالك أحجار لها قلب إنسان": حول النصب التذكارية، والحداثة، والصيانة في حائط البراق (حائط المبكى) /
ألونه نيتسان-شيفطن

في ليلة العاشر من حزيران 1967، قبل توقّف نيران الحرب التي احتلّت فيها إسرائيل شرق القدس من أيدي الأردن، دمّر شيوخ "منظّمة المتعهّدين والبنائين" حي المغاربة المقام أمام حائط البراق (حائط المبكى). طُلب من مهندسين معماريّين أن يعالجوا التمزّق المديني الذي تولّد عن هذا الدمار. تدّعي هذه المقالة أنَّ اقتراحات هؤلاء المهندسين المعماريّين بخصوص التغييرات الحيّزية في ذلك الموقع اتّسمت بكونها أوسع بكثير من مجرّد إعادة تأهيل أو معالجة هذا النسيج المديني الممتد بين الحرم الشريف والحي اليهودي. تكمن أهمية هذه الاقتراحات وقوّتها في انكشاف هذا الحائط لتأويلات جديدة ومتجدّدة. كيف يتم الجدل بخصوص مكانة الحائط من خلال الاستعانة بحقول معرفية وأساليب عمل خاصّة بالمهندسين المعماريّين وبالعاملين في حقل الصيانة والتخطيط المديني، وكيف تُصاغ المواقف المتنافسة على بلورة السياسة الإسرائيلية الرسمية عبر هذا الجدل الحيّزي؟

تركّز هذه المقالة على فترتين: فترة السبعينيات حين صدّقت مؤسّسات الدولة على مخطّط المهندس المعماري موشيه سفاديه المثير للجدل ولكنه لم يعتمد؛ وفترة نهاية التسعينيات حين فُتحت أمام الجمهور القنوات تحت الحائط في الجهة الشمالية لساحة الصلاة ومركز دافيدسون في موقع الحديقة الأثرية. إنَّ تحليل المخطّطات المعمارية والمواقع المعمّرة والخلافات التي أثارتها تكشف عن التحوّل العميق الذي طرأ بين هاتين الفترتين. في كل فترة من هاتين الفترتين حاولت مجموعات مختلفة – ممثلون عن الصهيونية الدينية، والمؤسّسات الأثرية، ومؤسّسات الدولة، ووكلاء بلدية القدس – إضفاء قيم مختلفة على هذا الحائط. ولأنَّ الصيغ الحيّزية لهذه القيم تجسّد مواقف سياسية، فإنَّ الانتقال بين الفترتين يكشف عن المحاولات المتناقضة بخصوص فرض دلالات معينة على الحائط المتنافسة على ماهية السياسة الرسمية للدولة.

+ תקציר

"יש אבנים עם לב אדם": על מונומנטים, מודרניזם ושימור בכותל המערבי /
אלונה נצן-שיפטן

עוד בטרם הסתיימה מלחמת ששת הימים שלחה ישראל דחפורים להרוס את שכונת המוגרבים הסמוכה לכותל המערבי. לאחר מכן התבקשו אדריכלים לרפא את הפצע האורבני שנפער בעקבות ההרס. מאמר זה טוען כי הצעותיהם לשינויים מרחביים באתר לא רק ניסו לשקם את המרקם האורבני שבין הרובע היהודי להר הבית, אלא חשפו בהכרח את הכותל עצמו לפרשנויות חדשות ומחודשות. המאמר בוחן את האופן שבו גופים שונים דנו במשמעותו של הכותל במסגרת התחומים הדיסציפלינריים של שימור היסטורי, אדריכלות ועיצוב אורבני. הוא שואל כיצד גופים אלה, באמצעות טיפולם במרחב ובצורה האורבנית, נתנו ביטוי לחזונות מתחרים של פרויקט הממלכתיות הישראלי.
הדיון מתמקד בשתי תקופות – שנות השבעים, שבהן תוכניתו השנויה במחלוקת של האדריכל משה ספדי לכיכר הכותל המערבי אושרה על ידי המדינה אך לא יצאה לפועל, ושנות התשעים המאוחרות, שבהן נפתחו לציבור מנהרות הכותל ומרכז דוידסון, מצפון לאזור התפילה ומדרום לו. ניתוח של התוכניות האדריכליות הרלוונטיות, האתרים הבנויים והמחלוקות שעוררה בנייתם חושף תמורה משמעותית בין שתי התקופות. בכל תקופה ניסו גופים שונים – נציגי הזרמים האורתודוקסיים הציוניים, מוסדות ארכיאולוגיים, רשויות המדינה ורשויות מקומיות – לשוות לכותל ערכים שונים. הואיל והביטוי המרחבי של ערכים אלה מייצג עמדות פוליטיות, התמורה שחלה בין שתי התקופות גם חושפת את התפקידים המשתנים שניתנו לכותל בתחרות על עיקרי היסוד במיזם הממלכתיות הישראלי.

+ English

Stones with a Human Heart: On Monuments, Modernism and Preservation at the Western Wall / Alona Nitzan-Shiftan

Before the Six Day War (1967) was over, Israeli officials had already bulldozed the Mughrabi Quarter adjunct to the Western Wall. Architects were then asked to heal the urban rupture caused by the destruction.  This paper argerm  ues that their proposals for spatial changes of the site did not only try to reconstruct the urban fabric between the Jewish Quarter and Temple Mount, but forcefully exposed the Wall itself to new and renewed interpretations.  The paper examines how different parties negotiate the meaning of the Wall through the disciplinary domains of historic preservation, architecture and urban design.  It asks, how did they articulate competing visions for Israel’s nation-building project (mamlachtiyut, or literally, kingdomism) in their negotiation of space and urban form?

The discussion focuses on two periods — the 1970s, when architect Moshe Safdie’s controversial plan for the Western Wall Plaza was approved by the state but never built; and the late 1990s, when the Western Wall Tunnels and the Davidson Center were opened to the public, north and south of the praying plaza. An analysis of the related architectural plans, built sites, and the controversies they provoked reveals a dramatic shift between the two periods.  In each period, different parties — representatives of Zionist orthodoxies, archeological institutions, state and municipal authorities — tried to imbue the Wall with different values.  Since the spatial articulation of these values stands for political positions, the shift between the two periods also unravels the changing roles given to the Wall in the competition over the tenets of Israel's mamlachtiyut project.

+ Arabic

"هنالك أحجار لها قلب إنسان": حول النصب التذكارية، والحداثة، والصيانة في حائط البراق (حائط المبكى) /
ألونه نيتسان-شيفطن

في ليلة العاشر من حزيران 1967، قبل توقّف نيران الحرب التي احتلّت فيها إسرائيل شرق القدس من أيدي الأردن، دمّر شيوخ "منظّمة المتعهّدين والبنائين" حي المغاربة المقام أمام حائط البراق (حائط المبكى). طُلب من مهندسين معماريّين أن يعالجوا التمزّق المديني الذي تولّد عن هذا الدمار. تدّعي هذه المقالة أنَّ اقتراحات هؤلاء المهندسين المعماريّين بخصوص التغييرات الحيّزية في ذلك الموقع اتّسمت بكونها أوسع بكثير من مجرّد إعادة تأهيل أو معالجة هذا النسيج المديني الممتد بين الحرم الشريف والحي اليهودي. تكمن أهمية هذه الاقتراحات وقوّتها في انكشاف هذا الحائط لتأويلات جديدة ومتجدّدة. كيف يتم الجدل بخصوص مكانة الحائط من خلال الاستعانة بحقول معرفية وأساليب عمل خاصّة بالمهندسين المعماريّين وبالعاملين في حقل الصيانة والتخطيط المديني، وكيف تُصاغ المواقف المتنافسة على بلورة السياسة الإسرائيلية الرسمية عبر هذا الجدل الحيّزي؟

تركّز هذه المقالة على فترتين: فترة السبعينيات حين صدّقت مؤسّسات الدولة على مخطّط المهندس المعماري موشيه سفاديه المثير للجدل ولكنه لم يعتمد؛ وفترة نهاية التسعينيات حين فُتحت أمام الجمهور القنوات تحت الحائط في الجهة الشمالية لساحة الصلاة ومركز دافيدسون في موقع الحديقة الأثرية. إنَّ تحليل المخطّطات المعمارية والمواقع المعمّرة والخلافات التي أثارتها تكشف عن التحوّل العميق الذي طرأ بين هاتين الفترتين. في كل فترة من هاتين الفترتين حاولت مجموعات مختلفة – ممثلون عن الصهيونية الدينية، والمؤسّسات الأثرية، ومؤسّسات الدولة، ووكلاء بلدية القدس – إضفاء قيم مختلفة على هذا الحائط. ولأنَّ الصيغ الحيّزية لهذه القيم تجسّد مواقف سياسية، فإنَّ الانتقال بين الفترتين يكشف عن المحاولات المتناقضة بخصوص فرض دلالات معينة على الحائط المتنافسة على ماهية السياسة الرسمية للدولة.

נגישות
סגור סרגל נגישות